In België is er een wet over de rechten van de patiënt. Die wet beschermt uw positie als patiënt. Vaak heeft de zorgverlener uw hulp nodig om die rechten te kunnen toepassen; daarom heeft u ook enkele verantwoordelijkheden als patiënt. Door bijvoorbeeld informatie te delen en aanwijzingen van zorgverleners op te volgen, helpt u de zorgverlening te verbeteren.
De wet patiëntenrechten zorgt voor een duidelijke relatie tussen zorgverlener en patiënt. Zo weten jullie beiden wat jullie van elkaar mogen verwachten. Een goede communicatie, samenwerking en wederzijds respect tussen u en uw zorgverleners vormen de basis. Agressie, zowel verbaal als fysiek, kan niet in deze relatie. Zo kunnen we u kwaliteitsvolle gezondheidszorg en een aangename zorgervaring bieden.
Korte samenvatting in video
Bekijk de video hieronder voor een korte kennismaking met de rechten en verantwoordelijkheden van de patiënt.
Overzicht van patiëntenrechten
Recht op kwaliteitsvolle zorg
Als patiënt hebt u recht op zorg die voldoet aan uw medische behoeften, gebaseerd op de kennis van de zorgverleners en de beschikbare technologie. U heeft recht op zorg die uw menselijke waardigheid respecteert. Iedereen verdient gelijke zorg, ongeacht bijvoorbeeld leeftijd, geslacht of sociale achtergrond. Ook de behandeling van lichamelijke en geestelijke pijn maakt deel uit van de zorg.
De levensdoelen, waarden en voorkeuren van patiënten moeten centraal staan in hun zorg. De wet moedigt patiënten en zorgverleners aan om hier samen over na te denken en te spreken. Dit noemen we ‘vroegtijdige zorgplanning’. Daarbij kunt u in uw patiëntendossier laten registreren wat uw voorkeuren en wensen zijn voor de zorg die u in de toekomst wenst te ontvangen.
Meer info op de site van Patientrights of in de video van FOD Volksgezondheid – Ontvangen van een kwaliteitsvolle dienstverstrekking
Recht op vrije keuze van zorgverlener
U mag zelf kiezen wie uw zorgverlener is en u kan deze keuze later ook wijzigen. U mag ook bij een andere zorgverlener een tweede mening vragen. Om geïnformeerd te kiezen van welke zorgverleners u zorg wil krijgen, zullen zij informatie over hun competenties beschikbaar houden. Een patiënt mag dus aan een zorgverlener vragen wat zijn beroepsbekwaamheid en ervaringen zijn.
De wet of omstandigheden eigen aan de gezondheidszorg kunnen die vrije keuze in sommige gevallen beperken (bijvoorbeeld bij een gedwongen opname van een persoon met een geestesziekte of bij aanwezigheid van slechts één specialist van een medische discipline).
Anderzijds kan elke zorgverlener een patiënt omwille van persoonlijke of professionele redenen weigeren een dienst te verstrekken, behalve bij spoedgevallen. Als de zorgverlener de behandeling onderbreekt, dan moet deze de continuïteit van de zorg waarborgen. Dit betekent dat hij u moet informeren over de zorgverlener tot wie u zich kan richten voor een vervolgbehandeling. Daarnaast kan hij, op verzoek van of met akkoord van de patiënt, het patiëntendossier overdragen aan een andere arts. Dit garandeert dat u de nodige zorg blijft ontvangen.
Meer info op de site van Patientrights of in de video van FOD Volksgezondheid – Vrij kiezen van de beroepsbeoefenaar
Recht op informatie over uw gezondheidstoestand
U hebt recht op alle informatie die nodig is om inzicht te krijgen in uw gezondheidstoestand (uw diagnose, ook al is deze negatief) en de vermoedelijke evolutie ervan. Zorgverleners geven u deze informatie op een duidelijke en begrijpelijke manier. U kunt ook vragen om deze informatie schriftelijk te ontvangen.
Als u bepaalde informatie over uw gezondheidstoestand niet wil krijgen, moet u dat uitdrukkelijk zeggen tegen uw zorgverlener. Uw verzoek moet in het patiëntendossier worden opgenomen. De zorgverlener zal uw wens respecteren, tenzij het niet meedelen van deze informatie een duidelijk ernstig nadeel voor uw gezondheid of die van anderen oplevert, bijvoorbeeld bij een besmettelijke ziekte.
Als een zorgverlener oordeelt dat het een duidelijk ernstig nadeel zou meebrengen om alle informatie aan u mee te delen, kan deze beslissen om de informatie in stapjes mee te delen of op een later tijdstip. Als u een vertrouwenspersoon heeft aangewezen, licht de zorgverlener hem hierover in.
Meer info op de site van Patientrights of in deze videoFOD Volksgezondheid – Geïnformeerd worden over zijn gezondheidstoestand
Recht op vrij toestemmen in een tussenkomst, na voorafgaande informatie (geïnformeerde toestemming)
Voordat een behandeling of onderzoek plaatsvindt, moet de zorgverlener u voldoende informatie geven over de kenmerken ervan:
- het doel, de graad van urgentie, de duur, de nevenwerkingen en risico's, de nazorg, enzovoort
- de kostprijs (honoraria, remgelden, supplementen, enzovoort)
- de mogelijke alternatieven
Pas nadat de patiënt daartoe zijn vrije en geïnformeerde toestemming gegeven heeft, mag de zorgverlener de behandeling of het onderzoek uitvoeren. Deze toestemming kan u mondeling geven of uit uw gedrag worden afgeleid (bijvoorbeeld: u steekt uw arm uit voor een injectie). Zo gewenst legt de zorgverlener de toestemming schriftelijk vast. U kunt uw toestemming op elk moment weer intrekken.
U heeft ook het recht te vernemen of de beroepsbeoefenaar verzekerd is en gemachtigd is om zijn beroep uit te oefenen.
Als u tijdelijk niet in staat bent om beslissingen te nemen (bijvoorbeeld bij bewusteloosheid), kan een wilsverklaring of vertegenwoordiger uw voorkeuren aangeven.
Wanneer het onmogelijk is om de toestemming van de patiënt of die van zijn vertegenwoordiger te achterhalen (bijvoorbeeld bij een spoedgeval), handelt de zorgverlener in het belang van de gezondheid van de patiënt.
Meer info op de site van Patientrights of in de video van FOD Volksgezondheid – Vrij toestemmen in een tussenkomst, na voorafgaande informatie.
Recht op een zorgvuldig bijgehouden patiëntendossier: met mogelijkheid tot inzage en afschrift
U heeft het recht om uw patiëntendossier in te kijken en een afschrift (kopie) te vragen van de gegevens die erin staan.
Zorgverleners houden voor elke patiënt zorgvuldig een dossier bij, dat op een beveiligd platform bewaard wordt. Dit dossier bevat de identiteitsgegevens van de patiënt alsook medische, verpleegkundige en paramedische informatie. Deze gegevens maken een goede en veilige zorgverlening gemakkelijker. U kan hieraan bepaalde documenten laten toevoegen (bijvoorbeeld een wilsverklaring of een document waarin u een vertrouwenspersoon of vertegenwoordiger aanduidt).
Patiënten hebben ook recht op toelichting over hun patiëntendossier. Daarin worden vaak moeilijke woorden gebruikt. U heeft het recht op uitleg van uw zorgverlener daarover.
Het ziekenhuis is verplicht om dit dossier zorgvuldig en veilig bij te houden. U kan niet vragen dat er geen dossier wordt opgemaakt. Als u van zorgverlener verandert, kan u vragen om uw patiëntendossier over te dragen om de continuïteit van de zorg te waarborgen.
Inzage en afschrift (kopie)
U heeft het recht om het patiëntendossier in te kijken en uitleg te krijgen over de inhoud. Een eerste afschrift van het dossier is gratis. In sommige gevallen kan een zorgverlener een afschrift weigeren als er aanwijzingen zijn dat de patiënt onder druk wordt gezet om informatie te delen met anderen.
U kunt ook uw vertrouwenspersoon toegang geven tot uw dossier. Meer informatie over het raadplegen van uw digitale dossier kunt u verkrijgen bij uw zorgverlener of bij de ombudsdienst.
Inzage in het dossier van een overleden patiënt
Hiervoor zijn er specifieke regels:
- Bij een meerderjarige overledene kunnen nabestaanden de informatie in het patiëntendossier niet zelf inkijken en er geen afschrift van krijgen. Enkel de echtgenoot/partner en bloedverwanten tot en met de tweede graad (ouders, kinderen, broers en zussen, grootouders, kleinkinderen) kunnen dit laten inzien door een zorgverlener naar keuze. Zij moeten hiervoor een schriftelijke aanvraag indienen, waarin de reden voor de inzage wordt gemotiveerd. De patiënt mag hiertegen geen bezwaar gemaakt hebben tijdens zijn leven.
- Bij een minderjarige overledene hebben de ouders, voogden en pleegouders recht op inzage en afschrift, tenzij de minderjarige tijdens zijn leven hiertegen bezwaar maakte. Andere bloedverwanten tot en met de tweede graad (grootouders, broer en zussen) kunnen een schriftelijke aanvraag indienen met de reden van hun verzoek.
Recht op bescherming van uw privacy
Alleen relevante personen zijn aanwezig bij uw zorg en uw gegevens blijven bij uw zorgverlener.
- Alleen de personen wiens aanwezigheid beroepshalve verantwoord is, mogen bij een behandeling of onderzoek aanwezig zijn, tenzij u instemt met de aanwezigheid van bijkomende personen.
- U kunt ook vragen om een vertrouwenspersoon bij de zorg aanwezig te laten zijn. De zorgverlener respecteert dit verzoek, tenzij er gegronde redenen zijn om dit te weigeren (bijvoorbeeld hygiënische redenen).
- Een zorgverlener mag geen informatie over de gezondheidstoestand van de patiënt doorgeven aan anderen, tenzij dit uitdrukkelijk bij wet is voorzien of wanneer de patiënt hier toestemming voor gaf.
De bescherming van uw gezondheidsgegevens valt onder de privacywetgeving (GDPR).Download hier het reglement over bescherming van de persoonlijke levenssfeer (privacyreglement of zie onderaan deze pagina)
Meer info op de site van Patientrights of in de video van FOD Volksgezondheid – Verzekerd zijn van de bescherming van zijn intimiteit
Recht op pijnbestrijding
Als u pijn heeft, zullen uw zorgverleners er alles aan doen om deze te verlichten. Het ziekenhuis volgt hierbij een specifiek pijnbeleid.
Meer info over ons pijnbeleid
Recht op klachtenbemiddeling door de bevoegde ombudsfunctie
Heeft u een klacht? Dan kan u dit best meteen op een respectvolle manier vertellen aan de betrokken medewerker. Geraken jullie er niet uit? Dan kan u bij de ombudsdienst terecht.
Wanneer u meent dat één van uw rechten als patiënt geschonden is in AZ Turnhout, dan kan u een klacht neerleggen bij de ombudsdienst van het ziekenhuis. U kan zich daarin laten bijstaan door een zelf gekozen vertrouwenspersoon.
Ook bepaalde nabestaanden kunnen een klacht indienen als zij vermoeden dat de patiëntenrechten van een overleden persoon niet gerespecteerd werden. Voor een meerderjarige overleden patiënt komt dit klachtrecht toe aan de echtgenoot of samenwonende partner en bloedverwanten tot en met de tweede graad (ouders, kinderen, broers en zussen, grootouders, kleinkinderen) en de persoon die op het moment van overlijden handelde als vertegenwoordiger van de patiënt. Voor een minderjarige overleden patiënt kunnen de ouder(s), voogd(en) of pleegouder(s) klacht neerleggen.
Meer info op de site van Patientrights of in de video van FOD Volksgezondheid – Neerleggen van een klacht bij een ombudsdienst
Recht op een vertrouwenspersoon of aanduiden van een vertegenwoordiger
U heeft het recht om u bij elke behandeling, onderzoek, gesprek, ... te laten bijstaan door een vertrouwenspersoon. De vertrouwenspersoon kan ook bepaalde rechten buiten uw afwezigheid uitoefenen als u hem daartoe de opdracht geeft. Als u uw patiëntenrechten (tijdelijk) niet (meer) zelf kan uitoefenen, doet een vertegenwoordiger dat in uw plaats.
Het verschil tussen deze twee rollen is afhankelijk van de wilsbekwaamheid van de patiënt. Een wilsbekwame patiënt kan zelf zijn wil uitdrukken, terwijl een wilsonbekwame patiënt dit (tijdelijk) niet kan (bijvoorbeeld door coma of dementie).
De vertrouwenspersoon van de wilsbekwame patiënt
De vertrouwenspersoon kan een familielid, een vriend of elke andere persoon zijn die de patiënt zelf kiest. Deze persoon helpt de patiënt, maar mag geen beslissingen in zijn plaats nemen. De patiënt bepaalt zelf wie de vertrouwenspersoon is en u mag er meerdere hebben. De patiënt kan beslissen dat de vertrouwenspersoon bepaalde rechten ook zonder zijn aanwezigheid mag uitoefenen. Dit zijn ze:
- Informatie ontvangen over de gezondheid van de patiënt;
- Informatie ontvangen over de geplande zorg;
- Inzage in en afschrift van het patiëntendossier.
De vertegenwoordiger van de wilsonbekwame patiënt
Voor zover en zolang als een patiënt niet in staat is om zijn patiëntenrechten zelf uit te oefenen, doet een vertegenwoordiger dit in de plaats van de patiënt.
- Vertegenwoordiging van minderjarigen
De vertegenwoordiger van een minderjarige zijn de ouder(s), voogd(en) of pleegouder(s)). De minderjarige moet wel betrokken worden op een manier afgestemd op zijn leeftijd en maturiteit. Per patiëntenrecht wordt er beoordeeld of, en in welke mate, de minderjarige in staat is om al zelfstandig te beslissen. Vanaf 15 jaar zijn patiënten over het algemeen in staat om zelfstandig hun patiëntenrechten uit te oefenen.
- Vertegenwoordiging van meerderjarigen
De meerderjarige patiënt kan zelf een vertegenwoordiger naar keuze aanduiden. Dat doet u schriftelijk bijvoorbeeld via het formulier hieronder of via een zorgvolmacht. De patiënt kan meerdere vertegenwoordigers aanduiden en de volgorde bepalen waarin zij aan de beurt komen. Als zo een document ontbreekt, bepaalt de wet patiëntenrechten wie als vertegenwoordiger mag optreden. Dit is de wettelijke volgorde:
1. Vertegenwoordiger (schriftelijk aangeduid door de patiënt)
2. Bewindvoerder over de persoon
3. Samenwonende echtgenoot/partner
4. Meerderjarig kind
5. Ouder
6. Meerderjarige zus/broer
7. Beroepsbeoefenaar
Er kan maar één vertegenwoordiger tegelijkertijd optreden.
Vertrouwenspersoon of vertegenwoordiger aanduiden
Om een vertrouwenspersoon en/of een vertegenwoordiger aan te duiden, heeft de overheid formulieren opgesteld. De patiënt kan dit formulier gebruiken of voor een andere formulering kiezen (bijvoorbeeld zorgvolmacht).
Het is aan de patiënt of vertegenwoordiger om deze documenten kenbaar te maken aan de zorgverleners en/of te laten toevoegen aan uw patiëntendossier.
Heeft u vragen of wilt u meer informatie over patiëntenrechten?
En heeft u ook verantwoordelijkheden?
Wij ontvangen u graag als gast in ons huis, maar een gast heeft ook bepaalde verantwoordelijkheden. We verwachten een respectvolle omgang met de medepatiënten, onze medewerkers en artsen. Ook woorden kunnen kwetsen.
Volgens de wet draagt een patiënt ook een verantwoordelijkheid om zo goed mogelijk samen te werken met de zorgverlener. Het is belangrijk voor de diagnose en de behandeling dat patiënten de nodige informatie doorgeven en de raadgevingen van de zorgverlener opvolgen.
Filmen en fotograferen in AZ Turnhout
Belangrijk om te weten als u foto’s, filmpjes of wil maken in ons ziekenhuis:
- Als een patiënt of bezoeker een medische handeling wil fotograferen of filmen, moet hij of zij de toestemming vragen aan de zorgverlener die in beeld komt. In principe moet de toestemming schriftelijk gebeuren, tenzij de praktijk dit onmogelijk maakt. U krijgt enkel toestemming voor privégebruik van de beelden. U mag ze niet op sociale media zetten.
- Foto’s en films van artsen of medewerkers: als u een arts of medewerker wil fotograferen, moet u altijd toestemming vragen aan die arts of medewerker. Mondelinge toestemming van de arts of medewerker volstaat.
- Foto’s en films van zichzelf: patiënten mogen foto’s van zichzelf in het ziekenhuis nemen. Zij zijn hiervoor zelf verantwoordelijk. Als een medewerker of arts op de foto staat, moet u toestemming vragen aan de betrokken medewerker of arts.
Een gesprek met uw arts opnemen
Tijdens een raadpleging krijgt u vaak veel info. We begrijpen dat het handig kan zijn om het gesprek op te nemen, zodat u het later terug kunt beluisteren. Wanneer u een gesprek met een zorgverlener wil opnemen, vragen wij u om dit vooraf met de zorgverlener te bespreken.
Een patiënt mag dus een (geluids)opname maken van een consultatie met de arts als de patiënt dit vooraf met de arts bespreekt en hiervoor toestemming vraagt. Als u dit doet zonder toestemming te vragen, schendt u het vertrouwen van de arts en kan dit zelfs leiden tot het einde van de therapeutische relatie.
Als u zelf niet deelneemt aan een gesprek, is opname strikt verboden.
Privacyreglement en gegevensdeling in AZ Turnhout
Welke patiëntengegevens verzamelt en verwerkt AZ Turnhout?
- Identificatiegegevens, waaronder het rijksregisternummer
- Financiële en administratieve gegevens met betrekking tot opname en facturatie, waaronder het lidmaatschap van het ziekenfonds
- Medische, paramedische en verpleegkundige gegevens, opgesplitst in volgende modules:
- medische module
- verpleegkundige module
- paramedische module
- Sociale gegevens (bijvoorbeeld over de thuissituatie van een patiënt, enkel wanneer deze info ook belangrijk is voor de zorg)
- Andere gegevens noodzakelijk voor het uitvoeren van de doeleinden bepaald of opgelegd door de wet (gerechtelijke gegevens)
Waarvoor gebruiken we deze gegevens?
- Patiëntenzorg
- Patiëntenadministratie (facturatie)
- Patiëntenregistratie
- Geneesmiddelenbeheer
- Klachtenbehandeling door de ombudsvrouw
- Zorgkwaliteit
- Wetenschappelijke registratie
- Orgaandonatie
Wie heeft toegang tot mijn gegevens?
Onze medewerkers en artsen hebben enkel toegang tot die persoonsgegevens welke zij absoluut nodig hebben voor de uitvoering van hun taken. Via een elektronisch bestand kan het ziekenhuis een lijst trekken van wie zich toegang heeft verschaft tot programma's die persoonsgegevens bevatten en de erin opgenomen informatie.
Al onze medewerker die voor hun werk toegang nodig hebben tot persoonsgegevens van patiënten, hebben zich ertoe verbonden om bij het verwerken en het raadplegen van de patiëntenbestanden de bepalingen van het privacyreglement en van de GDPR te eerbiedigen. Zij houden zich ook aan hun beroepsgeheim of discretieplicht.
Met wie deelt het ziekenhuis mijn gegevens?
- Verzekeringsinstellingen voor zover wettelijk verplicht of met toestemming van de patiënt.
- Rijksinstituut voor Ziekte en Invaliditeitsverzekering voor zover wettelijk verplicht of met toestemming van de patiënt.
- Betrokken patiënten of hun vertegenwoordigers binnen de grenzen van de Wet patiëntenrechten.
- Gemachtigde overheidsinstanties .
- Externe behandelende zorgverstrekkers van de patiënt. Andere instanties, voor zover wettelijk verplicht of met toestemming van de patiënt.
- Externe verwerkers, waarop ons ziekenhuis een beroep doet voor de verwerking van persoonsgegevens.
Download het volledig privacyreglement van AZ Turnhout.