Dat een ziekenhuis een grote ecologische voetafdruk heeft, dat weten de meeste mensen wel. Het operatiekwartier staat daarbij met stip op nummer 1. Een operatiekwartier heeft drie grote bronnen van vervuiling: de productie van afval, een hoog energieverbruik en het verbruik van anesthesieproducten (gassen, dampen, medicatie).
Het operatiekwartier van AZ Turnhout is hiermee aan de slag gegaan. Onder de enthousiaste leiding van anesthesist dr. Barbara Versyck werd iedereen aangespoord om ideeën in te dienen om het operatiekwartier groener en gezonder te maken. De eerste acties werpen hun vruchten af.
Afvalverbranding : van 33 kg naar 4 kg per dag
Een steekproef toont dat op één dag één operatiezaal maar liefst 33 kg niet-risicohoudend medisch afval produceert. 88% hiervan blijkt recycleerbaar te zijn (10kg PMD, 10kg papier/karton en 9kg steriele doeken). De overige 12% van het afval (4kg) is niet te recycleren, vaak omdat het bijvoorbeeld bevuild is met bloed. We zijn gestart met het apart inzamelen van PMD en papier/karton en willen dit verder uitrollen in al onze operatiezalen. In een tweede tijd zullen we ook de steriele doeken apart inzamelen. Door PMD, papier/karton en steriele doeken apart in te zamelen, reduceren we de hoeveelheid afval die verbrand wordt van 33kg naar 4 kg per operatiezaal per dag.
Uiteraard wordt er ook gekeken naar het verminderen van de afvalproductie. Bij bepaalde ingrepen hoeft de patiënt niet van kop tot teen onder de steriele doeken te liggen. Bij ingrepen aan de hand bijvoorbeeld is het steriel afdekken van de volledige hand en arm van de patiënt ruim voldoende. Door doorgedreven digitalisering verminderen we ons papierverbruik met gemiddeld 10 pagina’s per patiënt per dag.
Energieverslindend operatiekwartier
Een operatiekwartier verbruikt veel energie. Er zijn twee grote oorzaken voor het enorme energieverbruik: de vele elektrische toestellen en het speciale systeem voor luchtcirculatie. Door – net als thuis- verantwoord om te gaan met verlichting en elektrische toestellen kunnen we beperkt energie uitsparen. Wat een hele grote impact heeft, is de nieuwe aanpak wat betreft de luchtcirculatie. Tot recent werd de luchtcirculatie - die ervoor moet zorgen dat de lucht optimaal, zuiver en steriel is - altijd aangelaten, ook als een operatiezaal niet in gebruik was.
Ronny Jacobs van de technische dienst legt uit: “Iedere operatiezaal heeft zijn eigen luchtbehandelingsgroep. Om te voldoen aan de vereiste luchtclassificatie zijn er per uur in één operatiezaal 20 tot 50 luchtwisselingen. Gezien een operatiezaal steeds gebruiksklaar moet zijn werkt de luchtbehandeling dan ook 24/7. Aangezien de meeste ingrepen tijdens de normale werktijden tussen 7.30u en 17.00u plaatsvinden werden er via het gebouwenbeheerssysteem verschillende regimes ingesteld voor de luchtbehandeling. Tijdens de normale werktijden werkt de luchtbehandeling op 100% maar buiten de normale werktijden werkt de luchtbehandeling momenteel op een verlaagd regime wat een grote impact heeft op het energieverbruik."
Schrappen van schadelijke anesthesie gassen en dampen
Anesthesisten gebruiken tijdens een narcose een mengsel van gassen en dampen. Deze worden via de beademingsbuis door de patiënt ingeademd. Daarnaast worden verschillende medicamenten via het infuus toegediend. Eén type gas (lachgas) en één type damp (desflurane) zorgen samen voor bijna 75% van de ecologische voetafdruk van alle anesthesieproducten. Er zijn ondertussen in de anesthesie veel goede alternatieven beschikbaar die veel milieuvriendelijker zijn.
Vorig jaar reeds besloot de dienst anesthesie het gebruik van desflurane volledig te stoppen. Dit jaar hebben de anesthesisten ook de lachgasleidingen op zowel campus Sint-Elisabeth als campus Sint-Jozef laten afkoppelen. Het is erg belangrijk om niet alleen het gebruik te stoppen maar ook de leidingen af te koppelen, omdat er erg veel lachgas ontsnapt via de leidingen.
Stap voor stap bouwen we zo verder aan een groen en gezond OK.
